Istniej\u0105 wiarygodne relacje pozwalaj\u0105ce s\u0105dzi\u0107, i\u017c kat wykonuj\u0105cy wyroki na skazanych w procesie norymberskim dygnitarzach III Rzeszy, tak przygotowywa\u0142 sznury na kt\u00f3rych mieli zawisn\u0105\u0107 (dla ka\u017cdego osobny), by \u015bmier\u0107 przynajmniej niekt\u00f3rych z nich nie by\u0142a zbyt lekka.<\/p>\n
Sier\u017cant John C.Woods wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d towarzyszy broni swobodnym podej\u015bciem do zasad obowi\u0105zuj\u0105cych w US-Army odno\u015bnie higieny i wygl\u0105du. M\u00f3g\u0142 sobie na to pozwoli\u0107, gdy\u017c b\u0119d\u0105c jedynym katem w wojskach ameryka\u0144skich na kontynencie europejskim mia\u0142 w tym wzgl\u0119dzie immunitet.<\/p>\n
Przyznawa\u0142, i\u017c lubi swoj\u0105 prac\u0119, czego praktycznym dowodem jest fakt przed\u0142u\u017cenia przez niego, na w\u0142asn\u0105 pro\u015bb\u0119, s\u0142u\u017cby wojskowej. Powodem od\u0142o\u017cenia powrotu do ojczyzny by\u0142a ch\u0119\u0107 doczekania ko\u0144ca procesu, by m\u00f3c osobi\u015bcie wykona\u0107 egzekucje.<\/p>\n
W tych okoliczno\u015bciach szczerze \u017ca\u0142owa\u0142, i\u017c Hermann Goering, „gwiazda” procesu, wymkn\u0105\u0142 mu si\u0119 za\u017cywaj\u0105c trucizn\u0119.<\/p>\n
Podczas wykonywania „us\u0142ugi”, jego „klienci” skorzystali z prawa do ostatniego s\u0142owa i warto si\u0119 z ich wypowiedziami zapozna\u0107. Sk\u0142aniaj\u0105 do refleksji.<\/p>\n
Mi\u0119dzy innymi takich „ciekawostek” dowiemy si\u0119 z ksi\u0105\u017cki Andrew Nagorskiego, „The Nazi Hunters” (Simon & Schuster 2017). Proces norymberski to naturalny punkt wyj\u015bcia dla podj\u0119tego tematu, a posta\u0107 Woodsa, cho\u0107 absolutnie niereprezentatywna dla reszty bohater\u00f3w, pokazuje spos\u00f3b w jaki autor prowadzi narracj\u0119.<\/p>\n
Jej o\u015b tworz\u0105 losy ludzi, kt\u00f3rzy celem swojego \u017cycia uczynili rozliczenie funkcjonariuszy zbrodniczego systemu.<\/p>\n
Autor relacjonuje, nie poddaje si\u0119 emocjom, nie ocenia, oceny s\u0105 wszak oczywiste. Po prostu rzetelnie przedstawia fakty i relacje \u015bwiadk\u00f3w wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z tytu\u0142owymi „\u0142owcami nazist\u00f3w” i tropionymi przez nich zbrodniarzami.<\/p>\n
Z tych ostatnich, na \u0142amach ksi\u0105\u017cki obecni s\u0105 jedynie ci, do kt\u00f3rych dotar\u0142 „po\u015bcig” i kt\u00f3rzy cho\u0107by symbolicznie zostali poci\u0105gni\u0119ci do odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n
Wyj\u0105tkiem jest Joseph Mengele, kt\u00f3ry nigdy nie stan\u0105\u0142 przed s\u0105dem. „Anio\u0142 \u015bmierci”, doktor medycyny i antropologii, z racji na niepoj\u0119te okrucie\u0144stwo sta\u0142 si\u0119 symbolem zbrodni III Rzeszy. Jak wynika z przytoczonych przez autora ksi\u0105\u017cki relacji, nikomu tak naprawd\u0119 nie zale\u017ca\u0142o na jego pojmaniu. Ju\u017c po \u015bmierci zbrodniarza jego syn przyzna\u0142, i\u017c z ukrywaj\u0105cym si\u0119 Mengele kontaktowali si\u0119 zar\u00f3wno rodzina jak i znajomi. \u017badna z tych os\u00f3b nie by\u0142a obj\u0119ta nadzorem.<\/p>\n
O tym, \u017ce by\u0142a to efektywna metoda przekonano si\u0119 w pierwszych powojennych latach, gdy poprzez rodziny docierano do ukrywaj\u0105cych si\u0119 zbrodniarzy, tak jak mia\u0142o to miejsce w przypadku Rudolfa Hoessa.<\/p>\n
Czytaj\u0105c po\u015bwi\u0119cone mu akapity nasz\u0142a nas pewna refleksja.<\/p>\n
Niech wst\u0119pem do niej b\u0119dzie banalne stwierdzenie, i\u017c \u017cyjemy w czasach, w kt\u00f3rych liczy si\u0119 wysportowany ty\u0142ek i czas kt\u00f3ry zrobili\u015bmy w ostatnim maratonie.<\/p>\n
Tymczasem jedno przytoczone przez Nagorskiego zdanie z przes\u0142uchania Hoessa jeszcze w Norymberdze, zanim przetransportowano go do komunistycznej Polski sprawi\u0142o, i\u017c poczuli\u015bmy si\u0119 jak dawno temu w szkole podstawowej.<\/p>\n
I nie chodzi o przyjemne odczucia.<\/p>\n
Borowski, Na\u0142kowska, czytani tak dawno, \u017ce nie\u0142atwo przypomnie\u0107 sobie nawet nie szczeg\u00f3\u0142y ale po prostu tre\u015b\u0107. Pozosta\u0142o wra\u017cenie obraz\u00f3w strasznych, poruszaj\u0105cych, nie\u0142atwych w odbiorze dla m\u0142odego cz\u0142owieka.<\/p>\n
Teraz takiego wra\u017cenia nie wywar\u0142y na nas, jak kiedy\u015b, obrazy okrucie\u0144stwa, jak ten o dziecku, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wk\u0119 roztrzaskuje o \u015bcian\u0119 rodak Goethego i Shillera, by moment p\u00f3\u017aniej je\u015b\u0107 jab\u0142ko wcze\u015bniej przez owe dziecko trzymane.<\/p>\n
O istocie Holokaustu przypomnia\u0142a nam odpowied\u017a Hoessa na pytanie jednego z badaj\u0105cych go lekarzy, jak m\u00f3g\u0142 zabi\u0107 tak wielu ludzi. „To nie by\u0142o trudne”, odpar\u0142. Da\u0142by rad\u0119 i wi\u0119cej ale na przeszkodzie sta\u0142y trudno\u015bci logistyczne, a przede wszystkim stanowi\u0105cy w\u0105skie gard\u0142o czas spalania zw\u0142ok.<\/p>\n
Te s\u0142owa, to oczywi\u015bcie \u017cadne odkrycie. Napisano na ten temat wiele stron i niewiele mniej dyskusji przeprowadzono.<\/p>\n
Nie chodzi tu o „banalno\u015b\u0107 z\u0142a” Hannah Arendt, kt\u00f3rej to postaci Nagorski nie m\u00f3g\u0142 w ksi\u0105\u017cce pomin\u0105\u0107.<\/p>\n
W kontek\u015bcie teorii wybitnej filozofki umieszcza oczywi\u015bcie wypowiedzi badaczy i badanych o ich „normalno\u015bci”. Kochaj\u0105ce \u017cony, dzieci, zwierz\u0119ta domowe.<\/p>\n
Autor przytacza wypowiedzi zbrodniarzy o wykonywaniu rozkaz\u00f3w, o tym, \u017ce nie mie\u015bci\u0142 im si\u0119 w g\u0142owie sprzeciw wobec polecenia prze\u0142o\u017conego, o poczuciu obowi\u0105zku, a wr\u0119cz zadowoleniu z solidnej, porz\u0105dnie wykonanej pracy.<\/p>\n
Dzisiaj termin „banalno\u015b\u0107 z\u0142a” jawi si\u0119 w innym kontek\u015bcie, bez zwi\u0105zku z koncepcj\u0105 H.Arendt.<\/p>\n
\u017byje kolejne pokolenie dla kt\u00f3rego okrucie\u0144stwa II Wojny \u015awiatowej to coraz bardziej niejasna opowie\u015b\u0107. Zalewani jeste\u015bmy feeriami barw z otaczaj\u0105cych nas… medi\u00f3w. Wymy\u015bla si\u0119 i sprzedaje coraz bardziej niepotrzebne nam rzeczy, kreuje heros\u00f3w popkultury i rozp\u0119tuje medialne konflikty, byle co\u015b si\u0119 dzia\u0142o, byle klikano, k\u0142\u00f3cono si\u0119. Gdy ju\u017c kupi\u0142e\u015b kolejne co\u015b materialnego, to nim wypu\u015bcimy nowe „rewolucyjne” produkty kupuj emocje, wymy\u015blone historie i konflikty, kt\u00f3re uprzejmie do ciebie dostarczymy.<\/p>\n
Z\u0142o uto\u017csamione zosta\u0142o ze \u015bmierci\u0105, a t\u0105 z kolei kultura masowa podda\u0142a owej banalizacji. W byle filmie i grze komputerowej mo\u017cemy obejrze\u0107, a w tym drugim przypadku nawet uczestniczy\u0107 w najwymy\u015blniejszych zab\u00f3jstwach. Nie pot\u0119piamy przemys\u0142u rozrywkowego i krwawych produkcji, byleby by\u0142y sprawnie zrobione. Gdzie\u015b si\u0119 jednak zatraci\u0142a proporcja w tym wszystkim.<\/p>\n
Ch\u0142oniemy przedstawiaj\u0105ce tragedie fikcje, odrzucaj\u0105c prawdziwe historie. Wszak „trzeba i\u015b\u0107 do przodu”, „nie ma co roztrz\u0105sa\u0107”, itp. Paradoks, kt\u00f3ry wielokrotnie obserwowali\u015bmy.<\/p>\n
Nawet w\u015br\u00f3d ludzi interesuj\u0105cych si\u0119 histori\u0105, a m\u00f3wimy to na naszym przyk\u0142adzie, wszystko si\u0119 „pomiesza\u0142o z popl\u0105ta\u0142o”.<\/p>\n
Anga\u017cuj\u0105c si\u0119 w r\u00f3\u017cne sprawy publiczne, troszcz\u0105c si\u0119 o swoje prywatne, nawet zabieraj\u0105c g\u0142os w kwestiach zwi\u0105zanych z tematyk\u0105 Zag\u0142ady, jak dyskusja zapocz\u0105tkowana przez Grossa odno\u015bnie udzia\u0142u Polak\u00f3w w Zag\u0142adzie, zapomnieli\u015bmy o tym prawdziwym obrazie z\u0142a, kt\u00f3re tak trudno nazwa\u0107.<\/p>\n
Co\u015b, co pozwala nie widzie\u0107 cz\u0142owieka za p\u00f3\u0142tora milionem ofiar (podczas pierwszych przes\u0142ucha\u0144 Hoess twierdzi\u0142, i\u017c doprowadzi\u0142 w Auschwitz do \u015bmierci 4 mln.).<\/p>\n
Jak to nazwa\u0107?<\/p>\n
Nawi\u0105zuj\u0105c do znanego powiedzenia, oczywi\u015bcie ma to nazw\u0119 i nazywa si\u0119 to „statystyka”, ale u\u017cywaj\u0105c tego jak\u017ce zgrabnego bon motu, znowu uciekamy od tego odczucia, kt\u00f3re kiedy\u015b w dziecku wywo\u0142a\u0142y opisy bezsensownych \u015bmierci.<\/p>\n
Piewcy has\u0142a o „Polakach morduj\u0105cych \u017byd\u00f3w” przywo\u0142uj\u0105 obrazy wykrzywionych twarzy, okrzyk\u00f3w pe\u0142nych nienawi\u015bci, gest\u00f3w podrzynania garde\u0142.<\/p>\n
Te wykrzywione w nienawi\u015bci twarze to jest z\u0142o, ale prawdziwe Z\u0142o ma zadbane d\u0142onie i fryzur\u0119 oraz inteligentny wyraz twarzy.<\/p>\n
Prawdziwe Z\u0142o przyjmuje posta\u0107 Hoessa oraz, r\u00f3wnie\u017c obecnego w ksi\u0105\u017cce, Otto Ohlendorfa, szefa Einsatzgruppe D, odpowiedzialnego, wg jego w\u0142asnych s\u0142\u00f3w za wymordowanie ok 90 tys. ludzi. Wykszta\u0142ceni, kulturalni, stonowani, sumiennie wype\u0142niaj\u0105cy powierzone sobie obowi\u0105zki.<\/p>\n
Doktoraty, znajomo\u015b\u0107 literatury, malarstwa i dzie\u0142 najwi\u0119kszych kompozytor\u00f3w nie zostawia\u0142y wiele miejsca dla refleksji, i\u017c ich „wzorowe post\u0119powanie” wi\u0105za\u0142o si\u0119 nieprzeliczonymi tragediami ludzkimi.<\/p>\n
——————————————————————————————————————————————–<\/p>\n
Nagorski bior\u0105c na warsztat „\u0142owc\u00f3w nazist\u00f3w” opisuje ich motywy oraz momenty prze\u0142omowe „kariery”, z tym najwa\u017cniejszym, gdy zdecydowali si\u0119 tak, a nie inaczej pokierowa\u0107 swoim \u017cyciem.<\/p>\n
Nie unika opisu antypatii, rywalizacji i spor\u00f3w w tym \u015brodowisku, co najlepiej symbolizuje posta\u0107 Szymona Wiesenthala, najbardziej znanego spo\u015br\u00f3d tego grona kt\u00f3remu, wraz ze wzrostem popularno\u015bci, zarzucano sk\u0142onno\u015b\u0107 do koloryzowania i przypisywania sobie cudzych zas\u0142ug.<\/p>\n
W tle oczywi\u015bcie s\u0105 konflikty mocarstw, geopolityka i zmiany, jakim podlega\u0142 \u015bwiat od zako\u0144czenia II Wojny \u015awiatowej.<\/p>\n
Czas odgrywa tu kluczow\u0105 rol\u0119. W pierwszych powojennych latach „\u0142owcy” dysponowali poparciem, a w zasadzie dzia\u0142ali w imieniu rz\u0105d\u00f3w zwyci\u0119skich pa\u0144stw. Bardzo jednak szybko, w realiach zimnowojennej rzeczywisto\u015bci okaza\u0142o si\u0119, i\u017c niewielu zale\u017cy na rozdrapywaniu ran.<\/p>\n
Cz\u0119\u015b\u0107 zbrodniarzy ukrywa\u0142a si\u0119 w r\u00f3\u017cnych zak\u0105tkach \u015bwiata, podczas gdy inni, jako porz\u0105dni ojcowie i matki stawali si\u0119 szanowanymi obywatelami, nie zadawszy sobie nawet trudu zmiany nazwiska.<\/p>\n
Niekt\u00f3rzy uzyskiwali parasol ochronny od rz\u0105d\u00f3w pa\u0144stw, na terenie kt\u00f3rych przebywali, w sytuacji gdy ich wiedza i umiej\u0119tno\u015bci okazywa\u0142y si\u0119 przydatne.<\/p>\n
R\u00f3wnie\u017c powojennym rz\u0105dom Niemiec Zachodnich nie zale\u017ca\u0142o na dalszych rozliczeniach, czego symbolem by\u0142a polityka „grubej kreski” kanclerza Adenauera.<\/p>\n
Zagadnienia te na przestrzeni lat by\u0142y niejednokrotnie opisywane i autor nie dokonuje tu nowych odkry\u0107. Atrakcyjno\u015b\u0107 tej pozycji polega na tym, i\u017c zebra\u0142 w jednym miejscu histori\u0119 wi\u0119kszo\u015bci (wszystkich?) ludzi, kt\u00f3rzy odegrali znaczniejsz\u0105 rol\u0119 w procesie \u015bcigania i os\u0105dzania zbrodniarzy nazistowskich Niemiec. Obok „s\u0142aw” jak Wiesenthal, wyst\u0119puj\u0105 postacie praktycznie nieznane poza \u015brodowiskiem experckim, jak Jan Sehn, kt\u00f3rego znaczenia dla dokumentowania zbrodni w Auschwitz nie spos\u00f3b przeceni\u0107. (W lutym 2020 r. zosta\u0142a wydana pierwsza biografia J.Sehna autorstwa Jana Ga\u0144czaka. Oj… wyczuwamy tu inspiracj\u0119 prac\u0105 Nagorskiego).<\/p>\n
Otrzymujemy wi\u0119c sylwetki \u015bledczych badaj\u0105cych zbrodnie u schy\u0142ku wojny, oskar\u017cycieli zbieraj\u0105cych relacje ofiar, a czasem naocznie przekonuj\u0105cych si\u0119 o skali zbrodni w wyzwalanych obozach. Poznajemy ich reakcje wobec tragedii wcze\u015bniej nie do poj\u0119cia oraz ich determinacj\u0119 do dzia\u0142ania w obliczu jeszcze nie oporu, ale ju\u017c niech\u0119ci zwierzchnik\u00f3w.<\/p>\n
To ludzie z krwi i ko\u015bci, o czym \u015bwiadcz\u0105 r\u00f3\u017cne epizodyczne historie przytaczane przez autora.<\/p>\n
Jeden z protagonist\u00f3w, otrzymawszy rozkaz dopilnowania by nikt nie przeszkadza\u0142 w k\u0105pieli Marlenie Dietrich, wszed\u0142 do jej apartamentu chc\u0105c upewni\u0107 si\u0119, i\u017c sumiennie wykonuje rozkaz. Zasta\u0142 Pani\u0105 Dietrich w stroju Ewy.<\/p>\n
Przy innej okazji otrzymujemy wzmianki o nocnym \u017cyciu w powojennych Niemczech, gdy alianccy okupanci, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c \u015bledczych badaj\u0105cych zbrodnie, po dniu sp\u0119dzonym np. na sali s\u0105dowej „relaksowali” si\u0119 nocami w towarzystwie aryjskich blondynek.<\/p>\n
Jakby si\u0119 to nie podoba\u0142o niemieckim ch\u0142opakom, by\u0142o to naturalne odreagowanie po latach wojny i ich zadziwienie swobodnym post\u0119powaniem kole\u017canek wzgl\u0119dem ameryka\u0144skich ch\u0142opak\u00f3w nie r\u00f3\u017cni\u0142o si\u0119 od odczu\u0107 ich francuskich odpowiednik\u00f3w po obydwu wojnach \u015bwiatowych, gdy wyluzowani i u\u015bmiechni\u0119ci jankesi, zaopatrzeni w rajstopy i czekolady, podbijali serca mademoiselle czy Fraulein.<\/p>\n
To oczywi\u015bcie jedynie epizodyczne wzmianki, pokazuj\u0105ce po prostu ludzki wymiar opisywanych postaci i poszerzaj\u0105ce og\u00f3lny obraz reali\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych im czas\u00f3w.<\/p>\n
Stopniowo zapa\u0142 w\u0142adz pa\u0144stw zachodnich do \u015bcigania nazist\u00f3w s\u0142ab\u0142 i wraz z tym procesem zmienia\u0142a si\u0119 charakterystyka „\u0142owc\u00f3w”.<\/p>\n
Zacz\u0119li pojawia\u0107 si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy tropi\u0105c nazist\u00f3w dzia\u0142ali w swoim imieniu, pozbawieni ochrony pa\u0144stwa, a wr\u0119cz wbrew obowi\u0105zuj\u0105cemu prawu. Tak post\u0119powa\u0142o ma\u0142\u017ce\u0144stwo Beate i Serge`a Klarsfeld, cho\u0107 ich „akcje” nie tyle polega\u0142y na „tropieniu” co publicznym pi\u0119tnowaniu spokojnie \u017cyj\u0105cych „zas\u0142u\u017conych” funkcjonariuszy III Rzeszy. Wzorcow\u0105 w tym wzgl\u0119dzie by\u0142a pierwsza, jeszcze samodzielna akcja Beate, nag\u0142a\u015bniania nazistowskiej przesz\u0142o\u015bci kanclerza Niemiec K.G.Kiesingera.<\/p>\n
W roku 1968 po raz pierwszy publicznie, podczas debaty w Bundestagu, wykrzycza\u0142a \u017c\u0105danie jego dymisji, a w listopadzie „wkrad\u0142wszy si\u0119” na zjazd CDU, nawet go spoliczkowa\u0142a.<\/p>\n
W tym samym roku zmar\u0142 Fritz Bauer, s\u0119dzia i prokurator generalny Hesji, z siedzib\u0105 we Frankfurcie nad Menem.<\/p>\n
Pomimo zajmowanego stanowiska, d\u0105\u017c\u0105c do postawienia przed wymiarem sprawiedliwo\u015bci by\u0142ych nazist\u00f3w, Bauer musia\u0142 pokonywa\u0107 op\u00f3r w\u0142adz, instytucji pa\u0144stwowych, a nawet spo\u0142ecze\u0144stwa. Tylko dzi\u0119ki determinacji udawa\u0142o mu si\u0119 wszczyna\u0107 post\u0119powania s\u0105dowe, co i tak okazywa\u0142o si\u0119 po\u0142owicznym sukcesem, w obliczu cz\u0119sto jedynie symbolicznych wyrok\u00f3w.<\/p>\n
W tym czasie skazywani w pierwszych powojennych latach na wieloletnie wi\u0119zienia, wychodzili na wolno\u015b\u0107 na mocy amnestii.<\/p>\n
Zimna wojna przesun\u0119\u0142a priorytety.<\/p>\n
Chyba najdobitniej o stosunku w\u0142adz RFN do sprawy zbrodniarzy nazistowskich \u015bwiadczy fakt, i\u017c dowiedziawszy si\u0119 o miejscu przebywania A.Eichmanna, Bauer przekaza\u0142 t\u0105 wiedz\u0119 bezpo\u015brednio Izraelczykom, wprost stwierdzaj\u0105c, i\u017c w tym wzgl\u0119dzie niemiecki system nie jest godny zaufania.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie takie historie znajdziemy w ksi\u0105\u017cce Nagorskiego. O ludziach, kt\u00f3rzy cho\u0107 dzia\u0142ali w r\u00f3\u017cnych czasach i miejscach, po\u0142\u0105czeni byli pewn\u0105 ide\u0105 sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n
Poznajemy ze szczeg\u00f3\u0142ami akcj\u0119 pojmania g\u0142\u00f3wnego wykonawcy „ostatecznego rozwi\u0105zania”. Obok oczywistych, namacalnych efekt\u00f3w przeprowadzonej operacji, zaowocowa\u0142a ona gor\u0105c\u0105 dyskusj\u0105, gdy\u017c wielu znanych ludzi, r\u00f3wnie\u017c narodowo\u015bci \u017cydowskiej, otwarcie krytykowa\u0142o uprowadzenie Eichmanna. Pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy, i\u017c post\u0119puj\u0105c w ten spos\u00f3b, Izrael zr\u00f3wnuje si\u0119 z oprawcami swojego narodu.<\/p>\n
Podobne kontrowersje zwi\u0105zane by\u0142y z izraelskim procesem Iwana Demianiuka w latach 80-ych, kt\u00f3rego sprawa jest ostatni\u0105 z opisywanych przez Nagorskiego. Ko\u0144cowy epizod tej pe\u0142nej zwrot\u00f3w akcji historii mogli\u015bmy ogl\u0105da\u0107 jeszcze przed dziesi\u0119ciu laty w polskiej telewizji, podczas ostatniego ju\u017c procesu domniemanego „Iwana Gro\u017anego” w Monachium.<\/p>\n
Jak wspominali\u015bmy ju\u017c, przy ca\u0142ej powadze tematu znajdziemy w ksi\u0105\u017cce „lu\u017aniejsze” fragmenty, jak uwaga o satysfakcji Niemc\u00f3w podczas afery zwi\u0105zanej z kandyduj\u0105cym na urz\u0105d prezydenta Austrii Kurtem Waldheimem, by\u0142ym Sekretarzem Generalnym ONZ. Po ujawnieniu, i\u017c przebieg jego s\u0142u\u017cby w Wermachcie nie by\u0142 tak niewinny jak twierdzi\u0142, w\u015br\u00f3d Niemc\u00f3w popularno\u015b\u0107 zdoby\u0142o powiedzenie, i\u017c Austriacy zwykli uwa\u017ca\u0107 Hitlera za Niemca, a Beethowena za Austriaka.<\/p>\n
Na koniec. Czy wiedzieli Pa\u0144stwo, i\u017c zdaniem Wiesenthalla, Austriacy stanowi\u0105cy w\u015br\u00f3d og\u00f3\u0142u obywateli III Rzeszy kilka procent, odpowiadali za ok. 50% mord\u00f3w pope\u0142nionych na \u017bydach?<\/p>\n
Oczywi\u015bcie wiedz\u0105 o tym nasi rodzimi experci bo to nie jest tajna wiedza, wystarczy interesowa\u0107 si\u0119 tematyk\u0105 Holokaustu. Jednak czy my, zwykli, szarzy obywatele zaprz\u0105tni\u0119ci swoimi egzystencjalnymi problemami s\u0142yszeli\u015bmy o tym?<\/p>\n
I kluczowe w tym kontek\u015bcie pytanie. Jak si\u0119 to ma, do rozg\u0142aszania wszem i wobec przez naszych „historyk\u00f3w” celebryt\u00f3w tezy, i\u017c: „Polacy mordowali \u017byd\u00f3w”.<\/p>\n
Podano na tacy, wi\u0119c Putin „skonsumowa\u0142” zagadnienie i mniej wi\u0119cej w tym w\u0142a\u015bnie tonie si\u0119 wypowiedzia\u0142. I jak tu z nim polemizowa\u0107, skoro mo\u017ce ripostowa\u0107, i\u017c sami Polacy tak twierdz\u0105.<\/p>\n
Mniej wi\u0119cej temu po\u015bwi\u0119cimy kolejny text.<\/p>\n
Co do „The Nazi Hunters”. Solidna, dobrze napisana, ciekawa ksi\u0105\u017cka. Polecamy.<\/p>\n
<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"