![\"\"](\"http:\/\/oko.pres-24.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/stomma-300x94.png\")
<\/p>\nCzytamy dosy\u0107 regularnie felietony Pana Ludwika Stommy i nie uwa\u017cali\u015bmy dot\u0105d tego czasu za stracony. I nagle, w 20 numerze Polityki z 2019 r. natrafiamy na przedziwny text.<\/p>\n
Przykro si\u0119 to czyta, gdy\u017c ewidentnie ideologiczna intencja autora przykrywa w nim rzeczywisto\u015b\u0107, a praktykowana przez niego interpretacja fakt\u00f3w jest cokolwiek swobodna.<\/p>\n
Wszystko. Absolutnie wszystko w tym felietonie dobrane jest pod tez\u0119. Jest nam z tego powodu smutno. Bardzo.<\/p>\n
Co wi\u0119c Pan Stomma pisze?<\/p>\n
Zacznijmy od tego, co autor ma na my\u015bli pisz\u0105c „europejsko\u015b\u0107”. Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do tego terminu Pan Ludwik robi unik wzgl\u0119dem terminu „Cywilizacja Zachodnia”, czy te\u017c „Cywilizacja \u0141aci\u0144ska”, co pomaga w utrzymaniu kierunku wywodu. Z owej „europejsko\u015bci” wyklucza bowiem Pan Stomma kraje Ameryki Po\u0142udniowej, kt\u00f3re przecie\u017c zalicza si\u0119 do naszego kr\u0119gu cywilizacyjnego.<\/p>\n
Czy nazwiemy to Cywilizacj\u0105 zachodni\u0105, czy „europejsko\u015bci\u0105”, zgadzamy si\u0119, i\u017c elementem \u0142\u0105cz\u0105cym s\u0105 „warto\u015bci”.<\/p>\n
<\/p>\n
„Przecenia” czyli co, a raczej o ile? 90%?\u00a0 50%? 10%?<\/p>\n
Procenty mog\u0105 by\u0107 kwesti\u0105 sporu. Dlaczego nie? Jednak id\u0105c dalej wywodem Pana Stommy te procenty topniej\u0105… i topniej\u0105… i pod koniec felietonu ju\u017c nie wiemy czy nie „zjecha\u0142y” na minus.<\/p>\n
Zawsze warto, cho\u0107by dla intelektualnej gimnastyki, pr\u00f3bowa\u0107 podwa\u017ca\u0107 r\u00f3\u017cne „dogmaty”, ale co „m\u00f3wi” consensus w \u015bwiecie nauki na ten temat.<\/p>\n
Bez problemu znajdziecie Pa\u0144stwo texty naukowe i popularnonaukowe (\u015aWIECKIE!!!) ukazuj\u0105ce prze\u0142om, jakim by\u0142o chrze\u015bcija\u0144stwo i koncepcje kt\u00f3re ze sob\u0105 nios\u0142o, z podmiotowo\u015bci\u0105 cz\u0142owieka na czele.<\/p>\n
Pan Stomma uchodzi w pewnych \u015brodowiskach za autorytet (my np. uwa\u017cali\u015bmy go za takowy odno\u015bnie dziej\u00f3w Francji) wi\u0119c ustosunkujemy si\u0119 do jego, do\u015b\u0107 swobodnie traktuj\u0105cych stanowisko nauki, „argument\u00f3w”.<\/p>\n
Nie jest to artyku\u0142 naukowy, wi\u0119c podobnie jak Pan Stomma, nie b\u0119dziemy perfekcyjnie precyzyjni odno\u015bnie niekt\u00f3rych termin\u00f3w.<\/p>\n
Cywilizacja europejska wyros\u0142a na gruncie stworzonym przez cywilizacj\u0119 klasyczn\u0105, „przeoran\u0105” przez chrze\u015bcija\u0144stwo kt\u00f3re, cho\u0107 to mo\u017ce si\u0119 wyda\u0107 szokuj\u0105ce dla niekt\u00f3rych, dorobek Grecji i Rzymu wzbogaci\u0142o o co\u015b, co w przysz\u0142o\u015bci okre\u015blono jako prawa cz\u0142owieka (mniej wi\u0119cej).<\/p>\n
Wielka W\u0119dr\u00f3wka Lud\u00f3w i jej konsekwencje obr\u00f3ci\u0142y Cywilizacj\u0119 \u015ar\u00f3dziemnomorsk\u0105 w gruzy. We wczesnym \u015bredniowieczu chrze\u015bcija\u0144stwo wznios\u0142o na nich konstrukcj\u0119, na kt\u00f3rej wspiera si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesny „Zach\u00f3d”, czyli owa „europejsko\u015b\u0107”.<\/p>\n
Ma oczywi\u015bcie Pan Stomma racj\u0119, i\u017c bardzo szybko zacz\u0119\u0142y si\u0119 w \u015bwiecie chrze\u015bcija\u0144skim spory o to, co autor (Chrystus) „mia\u0142 na my\u015bli”, np. odno\u015bnie malowania obrazk\u00f3w (ikonoklazm).<\/p>\n
Cz\u0119sto by\u0142y to bardzo krwawe spory, zw\u0142aszcza w Bizancjum.<\/p>\n
Nie da si\u0119 te\u017c ukry\u0107, \u017ce instytucjonalny Ko\u015bci\u00f3\u0142 odszed\u0142 od idea\u0142\u00f3w z czas\u00f3w gdy na dniach oczekiwano na „come back” Chrystusa.<\/p>\n
Czego to wszystko dowodzi? Docierania stanowisk, skoro Mesjasz si\u0119 sp\u00f3\u017ania\u0142 z powt\u00f3rnym przyj\u015bciem. W ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 owa „europejsko\u015b\u0107”. Ujednolica\u0142a ale i dzieli\u0142a, scala\u0142a na jednej p\u0142aszczy\u017anie by na innej r\u00f3\u017cnicowa\u0107.<\/p>\n
Silniejszy trend zwyci\u0119\u017ca\u0142, s\u0142abszy zanika\u0142, nierzadko w do\u015b\u0107 brutalnych okoliczno\u015bciach. Z czasem, po wiekach \u015brednich pojawi\u0142a si\u0119 przestrze\u0144 dla ideologicznych kompromis\u00f3w. Wszystko w obr\u0119bie chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n
Truizm, ale zmiana to cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia i wszystko wynika z czego\u015b, co by\u0142o wcze\u015bniej. St\u0105d te\u017c kolejne epoki to konsekwencja, ewolucja i nie by\u0142oby ich bez fundamentu z kt\u00f3rego wyros\u0142y.<\/p>\n
Je\u015bli si\u0119 czego\u015b czepia\u0107, to kwestii, ile z tych fundament\u00f3w zosta\u0142o i czy przypadkiem ca\u0142kiem ju\u017c nie zanik\u0142y. Innymi s\u0142owy: nawet je\u015bli zmiana by\u0142a prze\u0142omowa, to czy „elementy” kt\u00f3re ona wnios\u0142a nadal odgrywaj\u0105 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119. Czy sedno owej przemiany stanowi i dzisiaj wsp\u00f3ln\u0105 platform\u0119?<\/p>\n
Pan Stomma „europejsko\u015b\u0107” uto\u017csamia z o\u015bwieceniem.<\/p>\n
Czym jest jednak o\u015bwieceniowa koncepcja praw cz\u0142owieka, jak nie \u015bwieck\u0105 emanacj\u0105 tego, i\u017c w oczach Boga wszyscy jeste\u015bmy r\u00f3wni. (Ka\u017cdy z osobna. Nacisk na indywidualno\u015b\u0107 w odr\u00f3\u017cnieniu od innych cywilizacji).<\/p>\n
Oczywi\u015bcie k\u0142\u00f3ci si\u0119 z dzisiejszymi standardami wizja chrze\u015bcija\u0144skiej mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, kt\u00f3ra nakazywa\u0142a tak d\u0142ugo „kocha\u0107” niewiernego czy heretyka, a\u017c on nas „pokocha” i przyjmie „jedynie s\u0142uszn\u0105 wiar\u0119”. Cz\u0119sto trzeba by\u0142o mu pom\u00f3c w podj\u0119ciu decyzji „\u017celazem”, ale takie to by\u0142y czasy i taka duchowo\u015b\u0107.<\/p>\n
Dzisiaj \u017celazem pr\u00f3buje si\u0119 nawraca\u0107 na pewien ustr\u00f3j, cho\u0107 na obj\u0119tym „akcj\u0105 misyjn\u0105” terenie, czasem przez dziesi\u0119ciolecia, gin\u0105 p\u00f3\u017aniej ludzie w nast\u0119pstwie wywo\u0142anej tam przez „przyjaci\u00f3\u0142” z zagranicy wojny domowej.<\/p>\n
Wracaj\u0105c do Pana Stommy.<\/p>\n
Idee o\u015bwiecenia powstawa\u0142y w opozycji do instytucjonalnego Ko\u015bcio\u0142a. St\u0105d wniosek, i\u017c Pan Stomma „europejsko\u015b\u0107” rozumie jako laickie spo\u0142ecze\u0144stwo respektuj\u0105ce idea\u0142y o\u015bwieceniowe.<\/p>\n
To rodzi dysonans, gdy\u017c Pan Redaktor wyklucza w ten spos\u00f3b z „europejsko\u015bci” USA, a przecie\u017c wyra\u017anie ten kraj do owej gromadki zaliczy\u0142.<\/p>\n
Wiele rzeczy mo\u017cna by powiedzie\u0107 o spo\u0142ecze\u0144stwie Stan\u00f3w Zjednoczonych, ale na pewno nie to, i\u017c jest laickie. Odwo\u0142ania do Boga w instytucjach pa\u0144stwowych jest powszechne, o nadruku na \u015brodkach p\u0142atniczych nie wspominaj\u0105c.<\/p>\n
Na radykalizmie chrze\u015bcija\u0144skim, kt\u00f3rego Tadeusz Rydzyk nie jest nawet wersj\u0105 light, wielu polityk\u00f3w od lat opiera swoj\u0105 karier\u0119.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie nie twierdzimy tu, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa „ameryka\u0144skiego” kieruje si\u0119 nauk\u0105 swoich wsp\u00f3lnot wyznaniowych. Niemniej jest to licz\u0105ca si\u0119 spo\u0142ecznie i politycznie jego cz\u0119\u015b\u0107.<\/p>\n
To jeszcze jedna zas\u0142uga D.Trumpa, \u017ce kiedy\u015b si\u0119 o „tych rzeczach” nie m\u00f3wi\u0142o.<\/p>\n
Nagle si\u0119 okaza\u0142o, a przecie\u017c zawsze tak by\u0142o, \u017ce wielu wp\u0142ywowych polityk\u00f3w i biznesmen\u00f3w w USA to radykalni protestanci, literalnie traktuj\u0105cy s\u0142owa Starego Testamentu.<\/p>\n
W Polsce protestantyzm ma dobry PR w \u015brodowiskach „post\u0119powych”, wi\u0119c w odniesieniu do radyka\u0142\u00f3w w USA mo\u017cecie pa\u0144stwo us\u0142ysze\u0107 termin „chrze\u015bcijanie”, co narzuca automatyczne skojarzenie z katolicyzmem.<\/p>\n
Wystarczy jednak przytoczy\u0107 fakt, \u017ce w ca\u0142ej historii tego pa\u0144stwa, tylko jeden prezydent by\u0142 katolikiem. Pisali\u015bmy o nim ostatnio.<\/p>\n
Ca\u0142kiem zreszt\u0105 mo\u017cliwe, \u017ce katolicyzm b\u0119dzie si\u0119 w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej umacnia\u0142.<\/p>\n
Stale zwi\u0119ksza si\u0119 liczba Latynos\u00f3w, nie tyle w skutek imigracji, co wielodzietno\u015bci. Je\u015bli sekularyzacja w tym \u015brodowisku nie b\u0119dzie post\u0119powa\u0107 dynamicznie, nie pozostanie to bez wp\u0142ywu na struktur\u0119 religijn\u0105 USA.<\/p>\n
Pan Stomma wskazuje na enklawy islamu i Turcj\u0119, jakoby podwa\u017caj\u0105c w ten spos\u00f3b chrze\u015bcija\u0144ski wymiar „europejsko\u015bci”.<\/p>\n
Absurdalne jest omawianie warto\u015bci niematerialnych w kontek\u015bcie precyzyjnie okre\u015blonych granic geograficznych. (Przy okazji. Gdyby nie Skanderberg toby chrze\u015bcija\u0144stwo nie uchowa\u0142o si\u0119 nie tylko w Albanii, ale prawdopodobnie i w Rzymie. No… przy tolerancji Imperium Osman\u00f3w mo\u017ce papie\u017c by przetrwa\u0142 gdyby sumiennie p\u0142aci\u0142 podatki…)<\/p>\n
Enklawy to wyj\u0105tek od przewa\u017caj\u0105cego otoczenia, wyj\u0105tek od regu\u0142y. Poza tym istniej\u0105 one w\u0142a\u015bnie z racji na blisko\u015b\u0107 Turcji. „Wyspy kulturowe” w dzisiejszych Niemczech i Szwecji to odr\u0119bne zagadnienie.<\/p>\n
Turcja to po prostu inny kr\u0105g kulturowy i chyba wszyscy zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce cywilizacj\u0119 islamu (niezale\u017cnie od wewn\u0119trznych podzia\u0142\u00f3w) od cywilizacji \u015bwiata zachodniego (chrze\u015bcija\u0144skiej), odr\u00f3\u017cnia przede wszystkim religia i wynikaj\u0105ce z niej odmienne funkcjonowanie spo\u0142ecze\u0144stw. Ot kolejny truizm.<\/p>\n
R\u00f3\u017cnice si\u0119gaj\u0105 ju\u017c samej genezy. Islam wkr\u00f3tce po powstaniu sta\u0142 si\u0119 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 pa\u0144stwa, chrze\u015bcija\u0144stwo narodzi\u0142o si\u0119 i przez ponad dwa wieki funkcjonowa\u0142o wobec pa\u0144stwa w opozycji.<\/p>\n
Cezaropapizm sko\u0144czy\u0142 si\u0119 wraz z Bizancjum, a na \u015bredniowiecznym Zachodzie nigdy w\u0142adza „duchowa” nie scali\u0142a si\u0119, mimo pr\u00f3b, w stu procentach z w\u0142adz\u0105 \u015bwieck\u0105, pomimo i\u017c stanowi\u0142a jej umocowanie.<\/p>\n
Fanatyzm i \u0142\u0105czenie (na miar\u0119 nowych czas\u00f3w) w\u0142adzy \u015bwieckiej i duchowej rozkwit\u0142y dopiero po „wiekach ciemnych”.<\/p>\n
Przejmowanie przez w\u0142adz\u0119 \u015bwieck\u0105 maj\u0105tku Ko\u015bcio\u0142a w okresie Reformacji to by\u0142 „skok na kas\u0119” ale ju\u017c Cromwell czy KOP Robespierra to czysty ideologiczny fanatyzm.<\/p>\n
\u015aredniowieczni w\u0142adcy nie posiadali tak pot\u0119\u017cnej w\u0142adzy jak Lord protektor, Bonaparte czy Hitler, gdy\u017c chrze\u015bcija\u0144skie fundamenty ustroju w \u015bredniowieczu dawa\u0142y prawo do wypowiedzenia pos\u0142usze\u0144stwu w\u0142adcy, bowiem istnia\u0142o „co\u015b” ponad nim.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/oko.pres-24.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Stomma1-300x188.png\")
<\/p>\n
„…fanatycznymi wr\u0119cz chrze\u015bcijanami.” To Pan Stomma „polecia\u0142”. Konkwistador\u00f3w do podboj\u00f3w pcha\u0142a \u017c\u0105dza z\u0142ota. Oczywi\u015bcie Hiszpanie i Portugalczycy byli chrze\u015bcijanami bo nikim innym by\u0107 nie mogli!!!.<\/strong> Jakie to mia\u0142o jednak znaczenie dla ich czyn\u00f3w? Je\u015bli ju\u017c to wy\u0142\u0105cznie propagandowe. Oczywi\u015bcie towarzyszyli im, lub szli w krok za nimi misjonarze, kt\u00f3rzy, „byli na pewno” fanatycznymi chrze\u015bcijanami. Obdarzanie takim mianem \u015bwieckich cz\u0142onk\u00f3w wypraw to bardzo du\u017ce nadu\u017cycie wykazuj\u0105ce na brak znajomo\u015bci tematu (a raczej na ideologiczne zacietrzewienie).<\/p>\n Pozbawia Pana Stomma prawa do „europejsko\u015bci” pa\u0144stwa Ameryki \u0141aci\u0144skiej.<\/p>\n Nie t\u0142umaczy dlaczego, ale z textu wynika, i\u017c nie uznaje si\u0119 tam idea\u0142\u00f3w o\u015bwieceniowych.<\/p>\n Czy przypadkiem demokracji, wolno\u015bci s\u0142owa i pluralizmu, czyli uciele\u015bnienia o\u015bwieceniowych „standard\u00f3w”, nie zwalcza\u0142a skutecznie na po\u0142udniowym kontynencie g\u0142\u00f3wna demokratyczna si\u0142a \u015bwiata, uznaj\u0105c te tereny za swoj\u0105 stref\u0119 wp\u0142ywu?<\/p>\n Je\u015bliby ustr\u00f3j demokratyczny i wolne wybory uzna\u0107 za wyznacznik „europejsko\u015bci” to wykluczy\u0107 by z niej trzeba Europ\u0119 \u015arodkowo-Wschodni\u0105 przed 1989 r.<\/p>\n Przecie\u017c to bez sensu!<\/p>\n W Japonii czy Korei Pd. instytucja wolnych wybor\u00f3w ma si\u0119 dobrze, ale z pewno\u015bci\u0105 kraje te stanowi\u0105 odr\u0119bny kr\u0105g cywilizacyjny, pomimo silnego „zamerykanizowania” w epoce globalizacji.<\/p>\n R\u00f3\u017cnice wynikaj\u0105 z filozofii, systemu wierze\u0144, kszta\u0142towanych na przestrzeni dziej\u00f3w warto\u015bci, koncepcji cz\u0142owieka. Wszystkiego tego, co stanowi o odr\u0119bno\u015bci cywilizacji. Pan Stomma w takie drobiazgi nie wnika.<\/p>\n Czy spo\u0142ecze\u0144stwa Ameryki \u0142aci\u0144skiej na pewno nie „czuj\u0105” tej „europejsko\u015bci”?<\/p>\n Jak wynika z textu Pana Ludwika, zmaterializowa\u0142a si\u0119 ona w okresie Rewolucji Francuskiej. Koncepcja demokratycznego pa\u0144stwa prawa opartego na reprezentacji narodu. R\u00f3\u017cne polityczne i spo\u0142eczne nurty, itp., itd.<\/p>\n W XIX i XX w. na po\u0142udniowym kontynencie ameryka\u0144skim rozwijaj\u0105 si\u0119 one podobnie jak w Europie. Od lewa do prawa, z r\u00f3\u017cnymi „pomi\u0119dzy”.<\/p>\n W mi\u0119dzywojniu, tak jak w Europie mia\u0142y miejsce autorytarne zamachy stanu.<\/p>\n Po wojnie kontynuowano t\u0105 „tradycj\u0119”, przy wsparciu demokratycznych Stan\u00f3w Zjednoczonych,\u00a0 obalaj\u0105cych demokratycznie wybrane lewicowe rz\u0105dy.<\/p>\n To co\u015b jak ingerencja ZSRR na W\u0119grzech i Czechos\u0142owacji, a o ma\u0142y w\u0142os i w PRL.<\/p>\n Po zako\u0144czeniu zimnej wojny, z mniejszym b\u0105d\u017a wi\u0119kszym po\u015blizgiem demokracja wygra\u0142a w pa\u0144stwach Ameryki \u0141aci\u0144skiej.<\/p>\n W kontek\u015bcie „warto\u015bci” kluczowy jest tu fakt, i\u017c demokracja wygra\u0142a tam oddolnie.<\/p>\n Mo\u017cna by bowiem wskaza\u0107, i\u017c w XX w. np. na kontynencie afryka\u0144skim upada\u0142y demokracje jak domino. R\u00f3\u017cnica polega na tym, i\u017c ustr\u00f3j ten wprowadza\u0142y, wraz ze swoj\u0105 ewakuacj\u0105, pa\u0144stwa kolonialne, wcze\u015bniej praktykuj\u0105ce w koloniach zamordyzm. Nie maj\u0105c umocowania w kulturze i tradycji, demokracja nie mia\u0142a szans.<\/p>\n W Ameryce \u0142aci\u0144skiej junty wojskowe i dyktatorzy przejmowali w\u0142adz\u0119 w opozycji do spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n Dzisiaj demokratycznie wyra\u017con\u0105 wol\u0119 narodu nazywaj\u0105 niekt\u00f3rzy populizmem, gdy wyb\u00f3r nie przystaje do ich wyobra\u017ce\u0144, a przecie\u017c to suwerenna decyzja spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n Czy populizm to nie najczystsza (poza bezpo\u015bredni\u0105) forma demokracji? Ze s\u0142\u00f3w przera\u017conych komentator\u00f3w wynika bowiem, i\u017c populizm polega na spe\u0142nianiu obietnic wyborczych.<\/p>\n Bolsonaro, kt\u00f3rego wymienia si\u0119 jednym tchem obok J.Kaczy\u0144skiego zosta\u0142 wybrany w demokratycznych wyborach. O\u015bwiecenie triumfuje! Tymczasem jednego i drugiego krytykuj\u0105 \u015brodowiska „liberalne”.<\/p>\n Czy to \u015bwiadczy o tym, i\u017c Polska nie nale\u017cy ju\u017c do Cywilizacji Zachodniej, czy te\u017c potwierdza to fakt, \u017ce Brazylia do niej nale\u017cy?<\/p>\n Zako\u0144czmy rozwa\u017cania na temat sfery politycznej podkre\u015bleniem, i\u017c r\u00f3\u017cnice „polityczne” pomi\u0119dzy Europ\u0105 i Ameryk\u0105 \u0142aci\u0144sk\u0105 wynikaj\u0105 z faktu, i\u017c „u nas” krynic\u0105 warto\u015bci demokratycznych by\u0142o USA, a tam ZSRR (w uproszczeniu oczywi\u015bcie). Mechanizmy s\u0105 te same.<\/p>\n Kultura i obyczajowo\u015b\u0107 to inna „bajka”.<\/p>\n Nie pope\u0142nimy chyba nadu\u017cycia twierdz\u0105c, i\u017c Pan Stomma wspiera \u015brodowisko LGBT+. S\u0105dzimy te\u017c, i\u017c akceptacja wzgl\u0119dem owego \u015brodowiska stanowi dla niego jeden z wyznacznik\u00f3w owej „europejsko\u015bci”.<\/p>\n W takim razie powinien on prawo do owej „europejsko\u015bci” przyzna\u0107 Argentynie, Urugwajowi i kilku innym pa\u0144stwom Ameryki \u0142aci\u0144skiej, w kt\u00f3rych legalne s\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa jednop\u0142ciowe.<\/p>\n Konsekwentnie musia\u0142by tej „europejsko\u015bci” odm\u00f3wi\u0107 znacznej cz\u0119\u015bci Europy z Polsk\u0105 na czele.<\/p>\n Opieraj\u0105c si\u0119 na kryteriach przedstawionych przez Pana Stomm\u0119, nijak si\u0119 Ameryki Po\u0142udniowej z naszego kr\u0119gu cywilizacyjnego wykluczy\u0107 nie da.<\/p>\n Mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 to zrobi\u0107, gdzie indziej znajduj\u0105c oparcie.<\/p>\n Paradoksalnie, chc\u0105c przeprowadzi\u0107 taki manewr, nale\u017cy si\u0119 odwo\u0142a\u0107 do czynnika religijnego, do chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3ry to czynnik Pan Ludwik na wst\u0119pie wyklucza.<\/p>\n Od „europejsko\u015bci” USA, Kanady, Zwi\u0105zku Australijskiego i Nowej Zelandii pa\u0144stwa Ameryki \u0142aci\u0144skiej odr\u00f3\u017cnia kultura, sfera duchowa uformowana pod wp\u0142ywem chrze\u015bcija\u0144stwa, a dok\u0142adniej katolicyzmu, kt\u00f3ry wch\u0142on\u0105\u0142 elementy obyczajowo\u015bci i duchowo\u015bci rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n Ameryka P\u00f3\u0142nocna, wraz z Australi\u0105 i okolicami z oczywistych powod\u00f3w w niewielkim stopniu do\u015bwiadczy\u0142y „ducha” \u015bredniowiecza. Tamtejsi zdobywcy reprezentowali nowo\u017cytn\u0105, poreformacyjn\u0105 Europ\u0119 (kolonizatorzy, nie odkrywcy), w odr\u00f3\u017cnieniu od kolonizuj\u0105cych po\u0142udniowy kontynent arcykatolickich Hiszpanii i Portugalii.<\/p>\n Przybywaj\u0105c z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej do jej po\u0142udniowego s\u0105siada, od razu odczujemy kulturow\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107. (No…chyba \u017ce z latynoskiej dzielnicy przybywamy).<\/p>\n Si\u0119gaj\u0105c g\u0142\u0119biej w lokaln\u0105 „duchowo\u015b\u0107” przekonamy si\u0119, jak r\u00f3\u017cne od „europejskiego” jest tam podej\u015bcie do tej sfery \u017cycia.<\/p>\n Pod tym wzgl\u0119dem USA, Kanada czy Australia to rzeczywi\u015bcie inne \u015bwiaty.<\/p>\n Nie chodzi tu o teologi\u0119 wyzwolenia. To sfera czysto polityczna i raczej zbli\u017ca do „o\u015bwiecenia” ni\u017c od niego oddala. To stosunkowo nowy i bardzo polityczny wynalazek, tymczasem genezy odr\u0119bno\u015bci kulturowej trzeba szuka\u0107 w czasach kolonialnych.<\/p>\n Na terenach, kt\u00f3rym Pan Ludwik przyznaje miano „europejsko\u015bci” z Europejczykami przyby\u0142 gotowy wzorzec i po prostu wg tego wzorca kszta\u0142towano rzeczywisto\u015b\u0107 na zdobywanych ziemiach. Obecne na podbijanych terenach tradycje niszczono, spychano, a\u017c do zamkni\u0119cia w enklawach, kt\u00f3re starano si\u0119 nast\u0119pnie „cywilizowa\u0107” na swoj\u0105 mod\u0142\u0119.<\/p>\n Nawet dzisiaj, pomimo oficjalnych przeprosin, rz\u0105dz\u0105cy poprzestaj\u0105 na symbolicznych gestach.<\/p>\n Europeizowano na si\u0142\u0119 lokalne spo\u0142eczno\u015bci. Rozrywano wi\u0119zi spo\u0142eczne, np. odbieraj\u0105c dzieci w celu ich „cywilizacji”.<\/p>\n W imi\u0119 post\u0119pu, misji „o\u015bwiecania”.<\/p>\n Ostatnie lata przynios\u0142y „popraw\u0119” dla rdzennej ludno\u015bci „cywilizowanych” kontynent\u00f3w. Podejmowane s\u0105 tam pr\u00f3by odrodzenia kultury i obyczaj\u00f3w przodk\u00f3w. Dokonuje si\u0119 to cz\u0119sto po omacku, gdy\u017c zabiegi „cywilizator\u00f3w” skutecznie wypar\u0142y dawne j\u0119zyki i obrz\u0119dowo\u015b\u0107, do odtworzenia kt\u00f3rych brak jest materialnych \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n W krajach Ameryki \u0141aci\u0144skiej taka „kulturalna destrukcja”, ze wzgl\u0119du na warunki naturalne, nie mog\u0142a si\u0119 powie\u015b\u0107. Zniszczono wielkie cywilizacje, ale rdzenna ludno\u015b\u0107 i jej tradycje przetrwa\u0142y. Z biegiem czasu kultura naje\u017ad\u017ac\u00f3w w mniejszym b\u0105d\u017a wi\u0119kszym stopniu stapia\u0142a si\u0119 z lokaln\u0105 kultur\u0105 (piszemy o ca\u0142ym kontynencie wi\u0119c bardzo generalizujemy).<\/p>\n By zrozumie\u0107 specyfik\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa w Ameryce \u0141aci\u0144skiej, trzeba zaakceptowa\u0107 fakt, i\u017c pad\u0142o tam ono na bardzo podatny grunt, na niekt\u00f3rych terenach bardzo \u0142atwo scalaj\u0105c si\u0119 z miejscowymi wierzeniami.<\/p>\n Integralna cz\u0119\u015bci\u0105 obrz\u0119d\u00f3w tamtejszych cywilizacji by\u0142a \u015bmier\u0107, ludzkie ofiary i szczeg\u00f3lna rola cierpienia i krwi.(1) Wszystko to, co uosabia w sobie \u015bmier\u0107 Chrystusa na krzy\u017cu.<\/p>\n Dokona\u0142 si\u0119 to\u017csamy proces z tym, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce np. na ziemiach S\u0142owian po przyj\u0119ciu chrze\u015bcija\u0144stwa, gdzie \u015bwi\u0119ta pochodz\u0105ce z nowej religii na\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na poga\u0144skie, z biegiem czasu wymazuj\u0105c z pami\u0119ci przedchrze\u015bcija\u0144ski element.<\/p>\n Przez wieki obrz\u0119dowo\u015b\u0107 na terenie Europy ujednolica\u0142a si\u0119. Od centr\u00f3w kultury nie oddziela\u0142 S\u0142owian ocean. Proces dokonywa\u0142 si\u0119 na jednym kontynencie, gdzie po wczesno\u015bredniowiecznej „demolce” odbudowywa\u0142y si\u0119 szlaki komunikacyjne, handlowe i nast\u0119powa\u0142o ujednolicenie kultury, emanuj\u0105cej z g\u0142\u00f3wnych o\u015brodk\u00f3w, Bizancjum i Rzymu (prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ce upraszczamy).<\/p>\n W Ameryce P\u00f3\u0142nocnej przekonani o swojej wy\u017cszo\u015bci kolonizatorzy, przesi\u0105kni\u0119ci zapa\u0142em religijnym, podporz\u0105dkowali sobie kontynent, spychaj\u0105c rdzenne ludy wraz z ich wierzeniami do rezerwat\u00f3w.<\/p>\n To nie by\u0142a akcja misyjna, lecz ekonomiczna i rdzenne ludy interesowa\u0142y zdobywc\u00f3w o tyle, o ile mo\u017cna je by\u0142o do czego\u015b wykorzysta\u0107. A \u017ce Indianie niespecjalnie si\u0119 do pracy nadawali, na \u017cadnym z kontynent\u00f3w, ich los w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej by\u0142 przes\u0105dzony, skoro nie dysponowali bezkresem np. amazo\u0144skiej d\u017cungli.<\/p>\n Identyczny proces mia\u0142 miejsca w przypadku Aborygen\u00f3w w Australii.<\/p>\n Dusze tubylc\u00f3w \u015brednio zajmowa\u0142y uwag\u0119 protestanckich kaznodziei. Post\u0119powano w my\u015bl zasady: „Podporz\u0105dkujcie si\u0119 albo gi\u0144cie”.<\/p>\n W Ameryce \u0142aci\u0144skiej ten proces przebieg\u0142 odmiennie.<\/p>\n Pomimo upadku wielkich cywilizacji, ludno\u015b\u0107 miejscowa nie uleg\u0142a takiej anihilacji jak mia\u0142o to miejsce na p\u00f3\u0142nocnym kontynencie.<\/p>\n Pa\u0144stwami-kolonizatorami by\u0142y monarchie katolickie.<\/p>\n Misjonarze dzia\u0142ali w\u015br\u00f3d rdzennych plemion, co prowadzi\u0142o do mieszania si\u0119 nowej wiary z dotychczasowymi tradycjami.<\/p>\n Z biegiem czasu element niechrze\u015bcija\u0144ski wzmocni\u0142 nap\u0142yw niewolnik\u00f3w z Afryki, w rezultacie czego duchowo\u015b\u0107 Ameryki Po\u0142udniowej to przemieszanie wierze\u0144 i tradycji trzech obcych sobie u \u017ar\u00f3d\u0142a kultur.<\/p>\n W dodatku, w odr\u00f3\u017cnieniu od teren\u00f3w, kt\u00f3rym Pan Stomma przyznaje miano „europejskich”, w Ameryce Po\u0142udniowej o wiele ch\u0119tniej zawierano mieszane zwi\u0105zki. Tego czynnika nie spos\u00f3b przeceni\u0107.<\/p>\n Pisz\u0105c o Konstytucji 3 Maja „…nie zapominaj\u0105c o jej licznych zaniechaniach i s\u0142abo\u015bciach,…”, Pan Stomma uniemo\u017cliwia nam ewentualne czepialstwo, wi\u0119c si\u0119 czepia\u0107 nie b\u0119dziemy.<\/p>\n Misj\u0119 „edukacyjn\u0105” Napoleona jednak skomentujemy.<\/p>\n Ten mizogin, szowinista, egoista i zbrodniarz, cho\u0107 niew\u0105tpliwie wielki cz\u0142owiek, ni\u00f3s\u0142 „my\u015bl o […] wolnej od tyran\u00f3w Europie” na zasadzie: „Jeste\u015bcie wolni i w og\u00f3le ale dawajcie mi dzie\u0142a sztuki i p\u0142a\u0107cie horrendalne kontrybucje, a poza tym waszym w\u0142adc\u0105 zostanie m\u00f3j brat albo kt\u00f3ry\u015b z marsza\u0142k\u00f3w”.<\/p>\n Na zako\u0144czenie.<\/p>\n Polsce, a ju\u017c na pewno Polsce rz\u0105dzonej przez parti\u0119 J.Kaczy\u0144skiego Pan Stomma, jak s\u0105dzimy, odmawia miana „europejsko\u015bci”, podobnie jak W\u0119grom V.Orbana, czy innym pa\u0144stwom Europy \u015arodkowo-Wschodniej sceptycznym wobec przyjmowaniu imigrant\u00f3w.<\/p>\n USA to D.Trump wi\u0119c te\u017c odpada. Wielka Brytania to brexit, te\u017c beee.<\/p>\n W Hiszpanii policja w s\u0142u\u017cbie demokratycznie wybranej w\u0142adzy bije protestuj\u0105cych Katalo\u0144czyk\u00f3w, podobnie jak od miesi\u0119cy ma to miejsce na weekendowych ulicach Francji wzgl\u0119dem „\u017c\u00f3\u0142tych kamizelek”.<\/p>\n Wychodzi na to, \u017ce jedynym obecnie krajem o po\u017c\u0105danej przez Pana Ludwika „europejsko\u015bci” s\u0105 Niemcy. Kraj kt\u00f3ry „ofiarowa\u0142” \u015bwiatu nazizm i Holokaust…<\/p>\n ps.<\/p>\n W pierwszej wersji artyku\u0142 mia\u0142 zacz\u0105\u0107 si\u0119 od s\u0142\u00f3w „Lepiej by by\u0142o, gdyby Pan Stomma poprzesta\u0142 na opisywaniu dziej\u00f3w Francji. ”<\/p>\n Wpad\u0142 nam w\u00f3wczas w r\u0119ce felieton z kt\u00f3rej\u015b z kolejnych „Polityk” z tekstem Pana Ludwika odno\u015bnie w\u0142a\u015bnie historii Francji, i wzburzeni jego fragmentem chcieli\u015bmy radykalnie zmieni\u0107 „wst\u0119p”.<\/p>\n Musia\u0142a jednak powsta\u0107 jego trzecia wersja, gdy\u017c wstr\u0119tna Tyche gdzie\u015b nam wspomniany numer tygodnika schowa\u0142a, wi\u0119c niech ju\u017c sobie Pan Stomma pisze o tej Francji.<\/p>\n Przypisy:<\/p>\n (1) Badania archeologiczne nie pozostawiaj\u0105 tu \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci. W przypadkach niekt\u00f3rych znalezisk nie chodzi\u0142o nawet o sam akt \u015bmierci, ale o cierpienie ofiarowanego b\u00f3stwom cz\u0142owieka (np. ofiarom rozrywano w ko\u0144czynach stawy i pozostawiano na powoln\u0105 \u015bmier\u0107), co tym bardziej stanowi\u0142o punkt zbie\u017cny z ukrzy\u017cowaniem.<\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"![\"\"](\"http:\/\/oko.pres-24.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Somma2-300x188.png\")
<\/p>\n