Dlaczego feministki powinny przeczyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 Amandy Montell „Wordslut: A Feminist Guide to Taking Back the English Language”?<\/p>\n
Nie, nie dlatego by przesta\u0107 by\u0107 feministk\u0105. Wr\u0119cz przeciwnie. Ksi\u0105\u017cka ta dostarczy feministkom argument\u00f3w i mo\u017ce odrobin\u0119 ucywilizuje feministyczn\u0105 dyskusj\u0119 w naszym kraju.<\/p>\n
Niestety do tej pory pr\u00f3ba rozmowy z najbardziej rozpoznawalnymi przedstawicielkami \u015brodowiska w Polsce musia\u0142a by\u0107 cz\u0119sto poprzedzona zaopatrzeniem si\u0119 w suspensor i ochraniacz na z\u0119by, gdy\u017c cz\u0142owiek nie wiedzia\u0142 w kt\u00f3r\u0105 parti\u0119 cia\u0142a p\u00f3jdzie atak.<\/p>\n
Tymczasem autorka, w spos\u00f3b lekki, z du\u017c\u0105 swad\u0105 i urokiem, inteligentnie i, co najwa\u017cniejsze, w oparciu o fakty przyprawione gruntown\u0105 wiedz\u0105 uzasadnia, \u017ce j\u0119zyk kt\u00f3rym si\u0119 pos\u0142ugujemy jest wyrazem podporz\u0105dkowania p\u0142ci \u017ce\u0144skiej p\u0142ci m\u0119skiej.<\/p>\n
I c\u00f3\u017c… przekona\u0142a nas.<\/p>\n
„Chcesz obrazi\u0107 kobiet\u0119, nazwij j\u0105 prostytutk\u0105. Chcesz obrazi\u0107 m\u0119\u017cczyzn\u0119, nazwij go kobiet\u0105.”<\/p>\n
Rzecz jest oczywi\u015bcie o j\u0119zyku angielskim, ale podczas lektury, automatycznie umys\u0142 znajduje polskie odpowiedniki (je\u015bli w og\u00f3le jest to potrzebne).<\/p>\n
W zasadzie po kilkunastu stronach mo\u017cna si\u0119 z\u0142apa\u0107 na my\u015bli, \u017ce autorka pisze o rzeczach oczywistych, nad kt\u00f3rymi po prostu nigdy g\u0142\u0119biej si\u0119 nie zastanawiali\u015bmy.<\/p>\n
Ksi\u0105\u017cka jest przy tym \u015bwietnie napisana, a sta\u0142e zainteresowanie podtrzymuj\u0105 r\u00f3\u017cne j\u0119zykowe ciekawostki, jak ta, \u017ce s\u0142owo „dick” w czasach Szekspira oznacza\u0142o ka\u017cdego m\u0119\u017cczyzn\u0119, by w XIX w. okre\u015bla\u0107 ju\u017c tylko jego konkretn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, albo wprowadzaj\u0105ca w tematyk\u0119 etymologia s\u0142owa „bitch”, kt\u00f3re przed dziewi\u0119cioma wiekami oznacza\u0142o po prostu genitalia, bez rozr\u00f3\u017cnienia p\u0142ci(1).<\/p>\n
Autorka nie ogranicza si\u0119 do opisu znaczenia s\u0142\u00f3w, ich pochodzenia, kontekstu i przer\u00f3\u017cnych sytuacji w kt\u00f3rych s\u0105 u\u017cywane.<\/p>\n
R\u00f3wnolegle toczy si\u0119 rozprawa o kobiecie i jej pozycji w spo\u0142ecze\u0144stwie. O sexie, gender, p\u0142ciowo\u015bci, o mniejszo\u015bciach seksualnych nie tylko na Zachodzie, ale i r\u00f3\u017cnych egzotycznych spo\u0142ecze\u0144stwach. Fakt, i\u017c w Indiach oficjalnie funkcjonuje trzecia p\u0142e\u0107 jest do\u015b\u0107 powszechnie znany, ale to, \u017ce istniej\u0105 kultury rozr\u00f3\u017cniaj\u0105ce pi\u0119\u0107 p\u0142ci to ju\u017c spora niespodzianka.<\/p>\n
Tego rodzaju przytaczane przez autork\u0119 fakty sk\u0142aniaj\u0105 do wyci\u0105gania ciekawych wniosk\u00f3w.<\/p>\n
Wszystko to stanowi jednak tylko obudow\u0119 rdzenia ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rym jest j\u0119zyk.<\/p>\n
Autorka zauwa\u017ca, \u017ce specjalist\u00f3w z jej dziedziny nie interesuje zagadnienie „jak nale\u017cy m\u00f3wi\u0107”, tylko „jak si\u0119 m\u00f3wi”. I dlaczego w\u0142a\u015bnie tak.<\/p>\n
Czy osob\u0119 homoseksualn\u0105 mo\u017cna rozpozna\u0107 po sposobie m\u00f3wienia? Autorka udziela odpowiedzi.<\/p>\n
Czyj g\u0142os (\u017ce\u0144ski oczywi\u015bcie) wybrano najmniej sexownym? Zapewniamy, \u017ce znacie wszyscy t\u0105 pani\u0105.<\/p>\n
Z tego co nam Google oznajmi\u0142o, nie ma polskiego przek\u0142adu i nie bardzo \u017ca\u0142ujemy. Autorka u\u017cywa bowiem w ksi\u0105\u017cce wszystkich powszechnie u\u017cywanych wulgaryzm\u00f3w, dos\u0142ownie. Wielokrotnie napotykamy najordynarniejszego s\u0142owa i zwroty (w ko\u0144cu o tym ksi\u0105\u017cka jest), z jednym wyj\u0105tkiem. Owym rodzynkiem jest w dodatku raczej w\u0105tpliwy wulgaryzm. Mianowicie N-word, wspomniane jest wy\u0142\u0105cznie jako N-word.<\/p>\n
Dlaczego nie martwi nas brak polskiego przek\u0142adu?<\/p>\n
Odwo\u0142ajmy si\u0119 do przyk\u0142adu serialu „South Park”. Ostatnie jego sezony to niestety pora\u017cka. Ani inteligentne, ani zabawne, je\u015bli punktem odniesienia s\u0105 wcze\u015bniejsze dokonania duetu autor\u00f3w. Jednak pierwsze sezony to by\u0142 majstersztyk. W spos\u00f3b inteligentny pi\u0119tnowano w nich ob\u0142ud\u0119 r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk politycznych, spo\u0142ecznych i kulturalnych.<\/p>\n
Kilkukrotnie zauwa\u017cyli\u015bmy, \u017ce polskie media nie raczy\u0142y poinformowa\u0107, lub robi\u0142y to z op\u00f3\u017anieniem, o jakiej\u015b kwestii natury spo\u0142ecznej b\u0105d\u017a kulturowej, anga\u017cuj\u0105cej opini\u0119 publiczn\u0105 USA. Tymczasem autorzy SP zd\u0105\u017cyli ju\u017c po\u015bwi\u0119ci\u0107 danemu problemowi odcinek, cho\u0107 przecie\u017c taki epizod nie powstaje z dnia na dzie\u0144.<\/p>\n
Problemem, przynajmniej dla nas jest to, \u017ce nie jeste\u015bmy w stanie ogl\u0105da\u0107 South Parku w j\u0119zyku polskim z powodu wulgaryzm\u00f3w. To swoisty „urok” serialu, \u017ce wa\u017cne, istotne spo\u0142ecznie kwestie omawia w niepowa\u017cnej formie. Ma on bowiem form\u0119 wycinanych, poklatkowych animacji, z dialogami pe\u0142nymi wulgaryzm\u00f3w.<\/p>\n
To jednak, co po angielsku brzmi dla polskiego ucha zabawnie, wypowiadane w naszym rodzimym j\u0119zyku odrzuca (oczywi\u015bcie piszemy w naszym imieniu).<\/p>\n
W przypadku „Wordslut…” pewnie wyolbrzymiamy problem, gdy\u017c styl i swada autorki, pod warunkiem dobrego t\u0142umacza, \u0142agodzi\u0142yby twardo\u015b\u0107 wulgaryzm\u00f3w, niemniej w j\u0119zyku Szekspira nie mieli\u015bmy nawet cienia niesmaku.<\/p>\n
Sama autorka przyznaje, \u017ce lubi przeklina\u0107, cho\u0107 w jej przypadku trzeba raczej u\u017cy\u0107 terminu, „u\u017cywa\u0107” brzydkich s\u0142\u00f3w. Na kartach ksi\u0105\u017cki proponuje nawet jak owe s\u0142owa rozbroi\u0107, cho\u0107 w realiach naszego rodzimego j\u0119zyka wydaje si\u0119 nam to nieosi\u0105galne.<\/p>\n
Jak wspomnieli\u015bmy, zostali\u015bmy przekonani i niestety uczciwie chylimy g\u0142ow\u0119 przed zwrotem „Polki i Polacy”. Dra\u017cni nas to, nie lubimy tego i uwa\u017camy \u017ce to bez sensu, gdy\u017c m\u00f3wi\u0105c „Polacy”, my\u015blimy r\u00f3wnie\u017c o \u017ce\u0144skich przedstawicielach narodu. Szczycimy si\u0119 jednak tym, \u017ce potrafimy stan\u0105\u0107 z boku i z dystansem spojrze\u0107 na nasz \u015bwiatopogl\u0105d, a z takiej perspektywy zwrot „Polacy” rzeczywi\u015bcie wyklucza po\u0142ow\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n
Zapewne do \u015bmierci nie b\u0119dzie \u00f3w zwrot brzmie\u0107 mi\u0142o w naszych uszach, ale to ju\u017c kr\u00f3tszy odcinek naszego \u017cycia. J\u0119zyk si\u0119 za\u015b zmienia i dla dzisiejszych m\u0142odych, na co dzie\u0144 s\u0142ysz\u0105cych \u00f3w zwrot w mediach, nie b\u0119dzie on brzmia\u0142 tak bez sensu jak dla nas, nie wspominaj\u0105c o niewyst\u0119puj\u0105cych do tej pory \u017ce\u0144skich formach zawod\u00f3w, kt\u00f3re nam wydaj\u0105 si\u0119 karykaturalnie.<\/p>\n
Troszk\u0119 szkoda nam tych drzew i las\u00f3w kt\u00f3re zostan\u0105 wyci\u0119te na dodatkowe strony ksi\u0105\u017cek i gazet, przeznaczonych na „Polki” i \u017ce\u0144skie ko\u0144c\u00f3wki. Zdaje si\u0119 jest to jednak nieuniknione (cyfryzacja p\u00f3ki co nie zmniejsza zu\u017cycia papieru). -taki \u017carcik-<\/p>\n
Wracaj\u0105c do dzie\u0142a pani Montell. To ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3r\u0105 \u015brodowiska LGBT+, i og\u00f3lnie te „post\u0119powe” (strasznie nam nie pasuje do nich termin lewicowe, a to „post\u0119powe” nas\u0105czamy ironi\u0105) przyjm\u0105 z entuzjazmem. W \u015brodowiskach konserwatywnych zadowoleni b\u0119d\u0105 ci, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 stan\u0105\u0107 obok swoich przekona\u0144 i spojrze\u0107 z dystansu na rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n
Z ca\u0142ej reszty tych pomi\u0119dzy, powinien po t\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 si\u0119gn\u0105\u0107 ka\u017cdy, kto ma w sobie cho\u0107 „ciutk\u0119” ciekawo\u015bci \u015bwiata i docenia jego, jak\u017ce czasem pokr\u0119con\u0105, r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107.<\/p>\n
ps.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie ksi\u0105\u017ck\u0119 t\u0105 powinni obowi\u0105zkowo przeczyta\u0107 antyfemini\u015bci.<\/p>\n
ps 1.<\/p>\n
Podobno dla niekt\u00f3rych to ma znaczenie, wi\u0119c informujemy, i\u017c autorka jest pochodzenia \u017cydowskiego, o czym sama wspomina.<\/p>\n
Przypisy:<\/p>\n
(1) W Sieci mo\u017cna znale\u017a\u0107 inn\u0105 wersj\u0119 pochodzenia s\u0142owa „bitch” jednak nas jako\u015b przekonuje profesjonalizm Pani Amandy Montell.<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"